آیا تعهدات کتبی محضری مالک جنبه قانونی دارد یا خیر ؟

آیا تعهدات کتبی محضری مالک جنبه قانونی دارد یا خیر ؟

در مواردی مشاهدهشده مالکان ساختمانهای در حال احداث و یا پیمانکاران جزء به بهانه سرعت بخشیدن به عملیات ساختمانی و همکاری با ناظرین محترم و در اصل، جهت عدم رعایت موارد آییننامهای که مدنظر ناظر میباشد، از ناظران درخواست مینمایند با دریافت تعهد محضری مسئولیت برقراری ایمنی کارگاه و اجرای مراحل عملیات ساختمانی را به عهده خود گرفته و ادعا میکنند درصورتیکه اتفاقی در کارگاه رخ دهد تمام مسئولیت حادثه را قبول کرده و ناظر هیچگونه مسئولیت حقوقی نداشته باشد .

متأسفانه بعضی از ناظران محترم به دلایل مختلف اعم از :

-۱ اعتماد به تجربه مالک یا پیمانکار درزمینهٔ ساختوساز و عدم تجربه کافی خودشان

۲ –عدم اطلاع از قوانین و … این پیشنهاد را قبول کرده و به خیال خود تمام مسئولیتها را به مالک و مجری یا بساز و بفروش واگذار مینمایند .

اما در این مقاله به دنبال آنیم که آیا تعهدات کتبی محضری جنبه قانونی داشته و مورد استناد در محافل قانونی هست یا خیر ؟

در نگاه اول شاید به نظر برسد که تعهد محضری که یک سند قانونی بوده و توسط یک مرجع قانونی صادر میشود و در این مورد نیز رسمیت داشته و قابل استناد در محافل قانونی و قضایی میباشد . جهت دستیابی به نتیجه قابل قبول باید تعاریف وحدود مسئولیتهای هریک از طرفین را بر اساس قانون بدانیم.

مهندس ناظر

مهندس ناظر شخصی است حقیقی یا حقوقی که بر طبق قانون نظاممهندسی و کنترل ساختمان دارای پروانه اشتغال به کار مهندسی از وزارت مسکن و شهرسازی است و در حدود صلاحیت خود ، مسئولیت نظارت بر تمام یا قسمتی از عملیات ساختمانی را بر عهده میگیرد.

صاحبکار در کارگاه ساختمانی

صاحبکار شخصی است حقیقی یا حقوقی که مالک یا قائممقام قانونی مالک کارگاه ساختمانی بوده و انجام یک یا چند نوع از عملیات ساختمانی را به یک یا چند پیمانکار محول مینماید .

کارفرما در کارگاه ساختمانی

کارفرما در کارگاه ساختمانی شخصی است حقیقی یا حقوقی که یک یا تعدادی کارگر را در کارگاه ساختمانی بر طبق مقررات قانون کار و بهحساب خود بکار میگمارد اعم از اینکه پیمانکار اصلی ، پیمانکار جزء و یا صاحبکار باشد .

تعریف مسئولیت چیست ؟

– درمعنای لاتین

مسئولیت در معنای لاتین مترادف عبارت responsibility قرار میگیرد که از معنای پاسخگو بودن (response) مشتق میشود .در معنای حقوقی و مدنی مسئولیت عبارتست از تکلیف قانونی شخص در عدم وارد نمودن ضرر به دیگری بصورت مستقیم یا غیر مستقیم

در معنای فقهی

در معنای فقهی و شرعی نیز مسوولیت مترادف با عبارت ضمان بکار گرفته شده است و کسی را که مسولیت بر ذمه و عهده او قرار میگیرد مسوول یا ضامن می نامند.

اقسام مسئولیت قانونی

مسئولیت کیفری

مسؤولیت کیفری مسؤولیت مرتکب جرمی از جرایم مصرح در قانون است. همچنین مسؤولیتی است که مرتکب عمل مجرمانه علاوه بر عدم اطلاع باید دارای اراده سوء نیت یا قصد مجرمانه بوده، رابطه علیت بین عمل ارتکابی و نتیجه حاصل از جرم باید وجود داشته باشد تا بتوان عمل انجام شده را به مرتکب منتسب نمود. شخص مسؤول به یکی از مجازات های مقرر در قانون خواهد رسید و بعلاوه باید از عهده خسارت مدعی خصوصی هم برآید.

مسئولیت مدنی

مسؤولیت مدنی عبارت است از تعهد و الزامی که شخص به جبران زیان وارد شده به دیگری دارد، اعم از این که زیان مذکور در اثر عمل شخص مسؤول یا عمل اشخاص وابسته به او و یا ناشی از اشیاء و اموال تحت مالکیت یا تصرف او باشد .در هر موردی که شخص موظف به جبران خسارت دیگری باشد، در برابر او مسؤولیت مدنی دارد یا ضامن است

در اصطلاح حقوقی مسئولیت، الزام به جبران خسارت به سبب زیان وارد بر دیگری یا مترادف باتحمل است.بنابراین مسئولیت ممکن است مدنی یا کیفری باشد.

مسئولیت مدنی ممکن است ناشی از عدم رعایت قانون یا عدم اجرای تعهدات قراردادی باشد، اما مسئولیت کیفری ( جزایی) همواره ناشی از جرم- هر فعل یا ترک فعلی که قانون برای آن مجازات تعیین کرده است- میباشد.

ممکن است براثر ارتکاب عمل مجرمانه مسئولیت مدنی (الزام به جبران خسارت) نیز به وجود آید و هر دو مسئولیت بهطور توأم حاصل شود. نوع خاصی از مسئولیت نیز در حرفههای مختلف ازجمله مهندسی ساختمان، مطرح است که مسئولیت انتظامی نام دارد.

مسئولیت انتظامی مترادف با مجازاتهای حرفهای (مانند محرومیت حرفهای) است که در خصوص مهندسان ساختمان در مواد ۹۰ و ۹۱ آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۱۳۷۵ آمده است. برای تحقق مسئولیت مدنی وجود سه عنصر ضروری است:زیان، فعل یا ترک فعل زیانبار و رابطه سببیت بین این دو عنصر. از موضوعات بسیار رایج مسئولیت در مهندسی ساختمان، تقصیر است. چه در جنبه مدنی (تعدی و تفریط) و چه در جنبه کیفری (بیاحتیاطی، بیمبالاتی، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی) بهنحویکه بهمحض بروز حادثه، نقصان یا ادعایی، غالباً تعیین مقصر مدنظر قرار میگیرد، لذا این امر نیز شایسته توجه لازم و دقیق جداگانه است .

پس دریافتیم که مسئولیت مهندس ناظر از جنس مسئولیت انتظامی بوده که مجازات آن علاوه بر مجازات کیفری ،محرومیت از حرفه و شغل است و نکته حائز اهمیت بعدی آنست که بر اساس تعریف فوق به محض بروز حادثه ، نقصان یا ادعایی تعیین مقصر مد نظر قرار گرفته و قانون به دنبال تعیین درصد هریک از طرفین خواهد بود واگر تعهدات کتبی موردقبول قانون باشد امکان مجازات کارفرما یا پیمانکاران جزء بر اساس قانون که محرومیت از کار نظارت است، نمیباشد. در ضمن بند دیگری از مقررات ملی ساختمان در زیر آورده شده که امکان جابجایی مالک و ناظر را نفی میکند :

بر اساس مبحث دوازدهم مقررات ملی ،ناظر همزمان نمیتواند مجری ، پیمانکار و یا تأمینکننده مصالح پروژه نیز باشد .

باکمی تأمل میتوان دریافت ، منافع مالی به مالک یا پیمانکاران جزء اجازه نخواهد داد تا در جایگاه ناظر انجاموظیفه کرده و مسئولیت ناظر را بر عهده بگیرند .

سؤال : حال اگر ناظری بر اثر بی اطلاعی از قوانین به این تفاهمنامه اکتفا کرده و به خیال خود مسئولیت تمام حوادث را به عهده کارفرما یا پیمانکار واگذار کند ، و اتفاقاً” در کارگاه حادثهای رخ دهد ، باوجود تعهد کتبی که در دست ناظر است حکم هر یک چگونه خواهد بود ؟ و آیا عدم اطلاع از قانون موجب تبرئه ناظر خواهد شد ؟

پاسخ : در صورت بروز حادثه در کارگاه ، مرجع قضایی بر اساس تعاریف هریک از طرفین که در بالا آورده شد ،هر کدام را در جایگاه خود بر اساس قوانین جاری مجازات کرده و کارفرما یا پیمانکاران ایشان را نهایتاً به جرم مباشرت در جرم ناظر یا معاونت متهم نموده و درصورتیکه ایشان بتوانند از خود در دادگاه دفاع کنند تبرئه خواهد کرد.

مرتبط

منبع

- - , .